CZECHY

wstecz



PAŃSTWO ŚRÓDLĄDOWE W EUROPIE ŚRODKOWEJ

Czechy, Česko, Republika Czeska, Česká republika
Stolica: Praga (Praha)
Powierzchnia: 78 866 km2
Ludność: 10 284 tys. (2005)
Gęstość zaludnienia: 129,3 osoby/km2
Ustrój: republika
Podział administracyjny: 13 krajów i miast wydzielone (Praga)
Język urzędowy: czeski
Jednostka monetarna: 1 korona czeska = 100 halerzy
Grupy etniczno - rasowe: Czesi (94%), Słowacy (3,1%), pozostali (2,9%, gł. Polacy, Niemcy, Węgrzy)
Religie: katolicy (39%), protestanci (3%), husyci (2%), prawosławni (3%), bezwyznaniowcy (40%), pozostali (13%)
Przyrost naturalny: -0,05%o (2005)
Przeciętna dł. życia: mężczyźni 73 lat, kobiety 79 lat
Ludność miejska: 65,4%
Struktura użytkowania ziemi: grunty orne 40%, plantacje 2%, użytki zielone 11%, lasy 33%, pozostałe 14%
Struktura zatrudnienia: rolnictwo 7%, przemysł 42%, usługi 51%
PNB na 1 mieszk.: 5040 USD
Zadłużenie: 21 456 mln USD
Święto narodowe: 28 października  (ogłoszenie suwerennego państwa Czechosłowacji w 1918r.)


Czechy - silnie związane przez ostatnich kilkaset lat z żywiołem niemieckim, weszły w XX w. jako jeden z najsilniej uprzemysłowionych i zamożniejszych krajów Europy i w okresie międzywojennym pozostawały (w ramach Czechosłowacji) jedyną demokracją w tej części Europy. Powojenna Czechosłowacja znalazła się w orbicie wpływów Moskwy, co na 50 lat zahamowało jej rozwój. Po uzyskaniu pełnej niezależności i oddzieleniu się od słabiej rozwiniętej Słowacji, Czesi, pod rządami gabinetu Václava Klausa uwierzyli w szybkie postępy transformującej się gospodarki. Jednak realia ekonomiczne okazały się mniej optymistyczne niż oficjalna propaganda i w kraju zapanowała, począwszy od 1997 r. recesja. Nowy rząd fachowców próbuje stawić czoła wyzwaniom i nie dopuścić by kraj wypadł z pierwszej grupy państw, które mają być przyjęte po roku 2000 do Unii Europejskiej.


HISTORIA

Państwa plemienne na terenie obecnych Czech istniały już w VII w. (m.in. państwo Samona). W latach 830-906 kraj wchodził w skład Państwa Wielkomorawskiego. W X w. Czechy zostały zjednoczone przez dynastię Przemyślidów. Na początku X w. obszar Czech i Moraw znajdował się częściowo w granicach Polski. W 1198 r. władcy Czech otrzymali tytuł królewski i znaleźli się wśród elektorów Cesarstwa Niemieckiego. W latach 1300-1306 istniała, poprzez osobę króla Wacława II, unia personalna z Polską. W I połowie XV w. Czechami wstrząsnęły wojny husyckie. W II poł. XV w. władza królewska przypadła Jagiellonom, lecz w 1526 r. przejęli ją austriaccy Habsburgowie. W 1618 r. wybuchło powstanie antyaustriackie, które stało się jedną z przyczyn rozpoczęcia wojny trzydziestoletniej. W 1620 r. po klęsce Czechów (bitwa pod Białą Górą), kraj poddany został intensywnej germanizacji. Czeskie odrodzenie narodowe miało miejsce w XIX w. Zakończone klęską powstanie, które wybuchło w Pradze podczas Wiosny Ludów w 1848 r. miało na celu wyzwolenie kraju spod władzy austriackiej. Po I wojnie światowej Czechy utworzyły wraz ze Słowacją niepodległe państwo - Czechosłowację. W 1938 r. - przy niemym sprzeciwie Europy miała miejsce aneksja terenów przy granicy z Niemcami i Austrią, zamieszkałych w przeważającej mierze przez ludność niemiecką. W marcu 1939 r. III Rzesza zajęła resztę kraju, tworząc na tym terenie Protektorat Czech i Moraw. W czasie wojny w Londynie działał czechosłowacki rząd na uchodźstwie. W 1948 r. komuniści zarządzani z Moskwy dokonali zamachu stanu i przejęli władzę w Czechosłowacji. W 1968 r. miała miejsce "Praska Wiosna", odgórna próba demokratyzacji życia w kraju. Została ona jednak zdławiona przy udziale wojsk kilku państw Układu Warszawskiego (w tym Polski). W 1989 r., podczas tzw. Jesieni Ludów miała miejsce "aksamitna rewolucja", która w pokojowy sposób doprowadziła do przejęcia władzy od komunistów. W 1993 r. Czechosłowacja rozpadła się na dwie niezależne republiki: Czeską i Słowacką.


GOSPODARKA

  • Produkt krajowy PKB: 57 mld USD
  • Produkt krajowy na 1 mieszk.: 5 500 USD
  • Przyrost PKB: 2,0%
  • Eksport: 27 mld USD
  • Import: 30 mld USD
  • Inflacja: 7,0%
  • Bezrobocie: 6%
  • Największe przedsiębiorstwa: Škoda Automomobilová, Unipetrol, ČEZ, Česká Rafinérská, SPT Telecom, Nova Hut', OKD, Škoda Plzeň, Čepro, Vítkovice, Třinecké Želazárny.

TURYSTYKA

Czechy są krajem atrakcyjnym turystycznie. Corocznie Republika Czeska jest odwiedzana przez 25-30 milionów osób, choć wielu z nich przejeżdża przez kraj tranzytem. Najwięcej przyjezdnych pochodzi z Niemiec, Austrii, Polski, Słowacji, Węgier, Włoch i Francji. Magnesem przyciągającym miliony zagranicznych turystów jest przede wszystkim Praga, niegdyś stolica cesarstwa niemieckiego, miasto pełne zabytków najwyższej światowej klasy. Praga, jako ośrodek turystyki międzynarodowej, zdystansowała już pobliskie metropolie - Budapeszt i Wiedeń. Wśród pozostałych miast najczęściej odwiedzane przez turystów są: Brno, Ołomuniec, Pilzno, Liberec, Czeskie Budziejowiece i Ostrawa. Do dziś międzynarodową renomą cieszą się czeskie uzdrowiska - Karlowe Wary (Karlsbad) i Mariańskie Łaźnie (Marienbad). Wielu turystów odpoczywa w czeskich górach - Karkonoszach na granicy z Polską oraz w graniczących z Niemcami Rudawach (m.in. Czeska Szwajcaria) i w Szumawie.


KUCHNIA

Kuchnia czeska słynie z potraw mięsnych, mącznych oraz piwa. Symbolem tamtejszej kuchni są cieszące się nie malejącą popularnością knedliki - kluski z mąki ziemniaczanej. Spożycie mięsa w Czechach należy obecnie do najwyższych w Europie. Podaje się je (jest to najczęściej wieprzowina lub wołowina) z ziemniakami, ryżem i knedlikami oraz surówką (np. z kiszonej kapusty). Najpopularniejszym daniem mięsnym jest sznycel, często na czeskich stołach pojawia się także gulaš - mięso duszone w winie. Spożywa się także duże ilości drobiu, ryb słodkowodnych i wędlin (w tym parówki). Popularnym daniem wegetariańskim jest smiselny sýr (smażony ser). Wśród ciast króluje strudel, oraz ciasta drożdżowe ze śliwkami, serem i makiem. Czesi spożywają od stuleci ogromne ilości piwa. Najpopularniejsze gatunki to: Pilzner (Prazdroj z Pilzna) i Budvar (rodem z Czeskich Budziejowic). Bez problemu można - zwłaszcza w dużych miastach - znaleźć lokale z potrawami obcych kuchni.


NIEZBĘDNE INFORMACJE

Ambasada Republiki Czeskiej, 00-555 Warszawa, ul. Koszykowa 18, tel.: 628-72-21 do 25, 621-17-60, 628-21-68, 628-19-57, 628-72-21, faks: 629-80-45, 621-98-80, e-mail: warsaw@embassy.mzv.cz Konsulat Generalny w Katowicach, ul. Pawła Stelmacha 21, tel. 51-85-76, fax 51-36-28.
 
Ambasada Polska w Czechach: Praga, ul. Valdštejnovská 8.

Do Pragi dojechać można bezpośrednio autobusem i pociągiem z paru miast w Polsce, samolotem dolecieć można z Warszawy. W Czechach zarówno komunikacja kolejowa jak i autobusowa działa sprawnie (choć pociągi są najczęściej powolne) i jest przy tym tańsza niż w Polsce. W wielu miejscach, szczególnie w dużych miastach, płacić można kartami kredytowymi, działają też dość liczne bankomaty. Obcą walutę i czeki wymienić można w bankach (największy bank całej Europy środkowej - Komerční Banka wymienia wszystkie rodzaje czeków). Banki otwarte są zwykle między 9.00 a 17.00. Rozmowę telefoniczną prowadzić można przy użyciu karty magnetycznej lub żetonu (tylko z niebieskich automatów). Numer kierunkowy kraju: 42.

Język czeski należy do grupy języków zachodniosłowiańskich. Niektórzy młodzi Czesi znają angielski, starsze pokolenie częściej niemiecki.


PODSTAWOWE ZWROTY JĘZYKA CZESKIEGO

  • Dzień dobry - Dobrý den
  • Proszę - Prosim
  • Dziękuję - Dékuji
  • Ile to kosztuje? - Kolik?
  • Gdzie jest...? - Kde...?
  • Tak - Ano
  • Nie - Ne
  • Nie rozumiem - Nerozumím

MIASTA
PRAGA (PRAHA)

Stolica Republiki Czeskiej, położona malowniczo na wzgórzach nad Wełtawą (1215 tys. mieszk.); główny ośrodek przemysłu, kultury i nauki kraju; największe centrum turystyczne Czech, uważane za jedno z najpiękniejszych miast Europy. W X w. Praga była stolicą książąt (później królów) czeskich oraz biskupów (od 973 r.) W średniowieczu obok starej Pragi i Vyšehradu, powstały Mala Strana, Hradčany i Nowe Miasto. Najbujniejszy rozwój miasta przypadł na połowę XIV w., gdy miasto było siedzibą cesarza niemieckiego Karola IV (założył on tu w 1348 r. najstarszy w Europie środkowej uniwersytet, nazwany jego imieniem). W wyniku wojny trzydziestoletniej, Praga wraz z Czechami została podporządkowana Austrii. W 1784 r. sąsiadujące ze sobą średniowieczne miasta zostały zjednoczone w jeden organizm. W XIX i XX w. miał miejsce szybki rozwój związany z uprzemysłowieniem miasta. W 1918 r. Praga stała się stolicą niepodległej Czechosłowacji. Miasto szczęśliwie przetrwało obie wojny światowe. W 1993 r., po odłączeniu się Słowacji, miasto zostało stolicą Republiki Czeskiej. Na środku Rynku Staromiejskiego (Staroměstske námesti) znajduje się XIV-wieczny Ratusz Staromiejski ze słynnym zegarem Orloj, na którym co godzinę pojawiają się figurki 12 apostołów, a szkielet przedstawiający śmierć pociąga za sznur dzwonu. Nieopodal, na Rynku znajduje się Tynsky Hram - Kościół NMP na Tynie, niegdyś centrum husytyzmu, a piękny pomnik samego Husa stoi na środku Rynku. Na Rynku Staromiejskim podziwiać można też barokowy kościół św. Mikołaja z XVIII w. i rokokowy Pałac Kinskych, także z XVIII w. W obrębie Starego Miasta oglądać można Karolinum - najstarszy gmach uniwersytetu z XIV w., Klementinum - dawne kolegium Jezuitów z XVII w., Kaplicę Betlejemską z XIV w., gdzie głosił swe kazania Hus. Najsłynniejszym z 12 mostów miasta jest gotycki XIV-wieczny Karlův Most (Most Karola) ozdobiony barokowymi statuami z XVII i XVIII w. Na lewym brzegu Wełtawy, na Hradczanach, znajduje się praski zamek (dziś siedziba prezydenta Republiki), wznoszony od IX w., w obecnym kształcie z XVIII w. z ogromną Salą Władysławowską. Obok Zamku wznosi się potężna, XIV-wieczna katedra św. Wita, wybitny przykład architektury gotyckiej z 21 kaplicami z różnych okresów. W pobliżu katedry znajduje się Złota Uliczka złożona z XVI-wiecznych miniaturowych domków wbudowanych w załomy murów obronnych. Starszym od katedry zabytkiem Hradczan jest romańska (pobenedyktyńska) bazylika św. Jerzego z 921 r. Na południe od Hradczan rozciąga się Mała Strana (Malá Strana) pełna kościołów, pałaców i ogrodów. Na rynku (Malostranské náměstí) wznosi się potężny barokowy kościół św. Mikołaja z XVIII w., gdzie można często posłuchać muzyki Mozarta. Najpiękniejszym ogrodem dzielnicy jest XVII-wieczna Valdštejnská zahrada z freskami i rzeźbami obrazującymi sceny z wojny trojańskiej. Josefov w centrum miasta jest starą dzielnicą żydowską. Znajduje się tam najstarsza z czynnych w Europie synagog - Staro-Nowa (Staronová) z 1270 r., obok niej stoi XVI-wieczna Synagoga Wysoka (Vysoká Synagóga) i kilka innych, oraz stary cmentarz żydowski, gdzie najstarsze macewy pochodzą z XVI w. Centrum współczesnej Pragi jest Plac Wacława (Václávské náměstí), miejsce demonstracji w 1968 r. i z czasów "aksamitnej rewolucji". Pomnik króla (a zarazem świętego) Wacława stoi przed budynkiem Muzeum Narodowego. Na Placu i w jego okolicy oglądać można wiele wybitnych przykładów architektury eklektycznej i secesyjnej. W Galerii Narodowej Sztuki Europejskiej znajduje się bogata kolekcja malarstwa europejskiego (m.in. prace Dürera, Rubensa, Breughla, Picassa). Pomiędzy zwiedzaniem zabytków warto wejść na znakomite czeskie piwo do którejś z wiekowych piwiarni np. U Fleku lub U sv. Tomaše.


BRNO

Największe miasto Moraw i drugie w kraju (390 tys. mieszk.), duży ośrodek przemysłowy, kulturalno-naukowy, centrum targowe. Miasto wzmiankowane było w 1091 r.; prawa miejskie od 1243 r. W średniowieczu Brno było dużym centrum handlowym. W czasie wojny trzydziestoletniej, jako jedyny obiekt na Morawach, tutejsza twierdza odparła oblężenie szwedzkie. W latach 1848-1918 miasto było stolicą Moraw w granicach Monarchii Austro-Węgierskiej i centrum przemysłu wełnianego imperium ("Morawski Manchester"). Ponad miastem wznoszą się dwa wzgórza Petrov (na którym znajduje się barokowa katedra św. Piotra i Pawła, której początki sięgają XII w. (panorama miasta z jednej z wież), oraz Špilberg ze słynną twierdzą (wcześniej zamkiem Przemyślidów z XIII w.), w której więziono wielu działaczy niepokornych wobec władzy austriackich Habsburgów z terenu całej monarchii (w tym Polaków). Gotycki Nowy Ratusz z XIII-XVI w. posiada piękny wczesnorenesansowy portal, a z jego 75-metrowej wieży roztacza się widok na całe miasto. Na Placu Mendla wznosi się strzelisty, gotycki klasztor Augustianów z XIV w. W kościele Kapucynów oglądać można kilkadziesiąt zmumifikowanych zwłok mnichów i mieszkańców miasta. Historię Moraw i samego miasta przybliży wizyta w Muzeum Morawskim, umiejscowionym w barokowym pałacu Dietrichsteinów. Około 20 km od miasta, w miejscowości Slavkov u Brna znajduje się pole napoleońskiej bitwy pod Austerlitz (1805).


OSTRAWA (OSTRAVA)

Miasto na północno-wschodnich krańcach Republiki Czeskiej (325 tys. mieszk.); podzielone Odrą leży na terenie dwóch historycznych krain - na Morawach (lewobrzeżna Ostrawa) i na Śląsku (na prawym brzegu Odry). Odrębne wcześniej miasta oddzielone rzeką połączyły się w 1945 r. Ostrawa jest centrum największego w kraju Ostrawsko-Karwińskiego zagłębia węglowego i dużym ośrodkiem przemysłowym (pierwsza kopalnia węgla otwarta została w 1782 r., pierwsza huta w 1828 r.). W mieście (szczególnie w centralnej, morawskiej części) oglądać można niezbyt liczne zabytki, m.in. kościół św. Wacława z XIII w. (przebudowany w XVIII w. w stylu barokowym) i ratusz z XVI-XVII w. Kościół na Hrabovej, pochodzący z XVI w. jest przykładem drewnianej architektury ludowej.

 

Reklama | O Nas | Mapa Strony | Friko.pl
Copyright © 2000-2010 DT.
Wszystkie prawa zastrzeżone!
Wyszukiwarka ofert agroturystycznych i noclegowych Agro4You.pl
Kontakt Informacje o stronie Dodaj do ulubionych Szukaj