POLSKA

wstecz



PAŃSTWO W EUROPIE ŚRODKOWEJ, NAD MORZEM BAŁTYCKIM

Polska, Rzeczpospolita Polska
Stolica:  Warszawa
Powierzchnia: 312 685 km2 (9. miejsce w Europie i 63. na świecie)
Ludność: 38 622 tys. (2003, 8. miejsce w Europie i 26. na świecie)
Gęstość zaludnienia: 123,6 osoby/km2
Ustrój: republika
Podział administracyjny: 16 województw, 373 powiaty
Język urzędowy: polski
Jednostka monetarna: 1 złoty = 100 groszy
Grupy etniczno - rasowe: Polacy (97,6%), pozostali (2,4% gł. Niemcy, Ukraińcy, Białorusini)
Religie: katolicy (91%), prawosławni (1,5%), protestanci (0,7%), pozostali (6,8%)
Przrzyrost naturalny: 0,9%o
Przeciętna dł. życia:  73,1 lat (mężczyźni 68,9  lat, kobiety  77,4 lat)
Gł. miasta (liczba mieszk. w tys.): Warszawa (1 615), Łódź (803), Kraków (740), Wrocław (637), Poznań (578), Gdańsk (458)
Ludność miejska: 61,8%
Struktura użytkowania ziemi: grunty orne 46%, plantacje 1%, użytki zielone 13%, lasy 28%, pozostałe 12%
Struktura zatrudnienia: rolnictwo 26%, przemysł 30%, usługi 44%
PNB na 1 mieszk.:  3 900 USD
Zadłużenie: 39 889 mln USD
Granica: z Federacją Rosyjską (obwód kaliningradzki), Litwą, Białorusią, Ukrainą, Słowacją, Czechami, Niemcami.
Długość granicy państwa: 3582 km, w tym granica morska   528 km, granice wzdłuż rzek (głównie Bug i Odra)   1285 km.
Święto narodowe: 3 maja   Święto Narodowe Trzeciego Maja (uchwalenie 1791 konstytucji), 11 listopada   Narodowe Święto Niepodległości (odzyskanie 1918 niepodległości)


Polska, przez kilkadziesiąt powojennych lat pozostająca w politycznej i ideologicznej zależności od Wielkiego Brata, jako pierwsza w środkowej Europie weszła w 1989 r. na drogę samostanowienia i reform. Niepopularna lecz skuteczna polityka gospodarcza prowadzona przez prof. L. Balcerowicza w ciągu paru lat odmieniła stan polskiej ekonomii. Podobnie ewoluuje opinia o Polsce - do niedawna znana jako kraj bałaganu i ogólnej niewydolności, bywa obecnie stawiana za wzór konsekwencji w przeprowadzaniu reform, a stan gospodarki i perspektywy stojące przed Polską (mimo kryzysu na rynku światowym) nie obniżają zaufania wobec polskich reform, czego praktycznym przełożeniem jest napływ kapitału zagranicznego na skalę nie notowaną w żadnym innym państwie postkomunistycznym.


HISTORIA

Pierwsze osadnictwo na terenie Polski datowane jest na okres paleolitu. W II tysiącleciu p.n.e. ludność kraju znajdowała się w kręgu kultury łużyckiej. W VIII-X w. ukształtowały się pierwsze większe państwa plemienne. W X w. jedno z nich - państwo zamieszkującego obecną Wielkopolskę plemienia Polan rozpoczęło ekspansję w wyniku której podporządkowało sobie znaczną część terytorium obecnej Polski. Około 960 r. władzę w państwie Polan objął Mieszko, który w 966 r. przyjął wraz z całym narodem chrzest. Jego syn - Bolesław Chrobry rozszerzył granice kraju i koronował się w 1025 r. na króla Polski. W 1034 r. wybuchło w kraju powstanie, które doprowadziło do częściowego rozpadu państwa, przezwyciężonego w II połowie XI w. W 1138 r. kraj został zgodnie z testamentem księcia Bolesława Krzywoustego podzielony na dzielnice z dzielnicą senioralną w której rządzić miał najstarszy z synów książęcych. W XIII w. Polska przeżywała wyniszczające najazdy mongolskich Tatarów. Postępujące rozbicie dzielnicowe zakończyło się wraz z koronacją Władysława Łokietka, któremu udało się skupić w swym ręku znaczną część polskiego terytorium. Jego syn - Kazimierz Wielki (1333-1370) powiększył terytorium kraju, a następnie, zawiązawszy korzystne dla Polski układy pokojowe zreformował wojsko, skarb i prawo oraz wzmocnił bezpieczeństwo kraju przez budowę kilkudziesięciu zamków. Po bezdzietnej śmierci Kazimierza władzę w kraju objął jego siostrzeniec - król węgierski Ludwik, a następnie jego córka Jadwiga. W celu przeciwdziałania wzrostowi potęgi Krzyżaków (sprowadzonych w 1226 r. przez Konrada Mazowieckiego do walki z pogańskimi Prusami) doprowadzono do małżeństwa młodej królowej z księciem litewskim Jogaiłą (Jagiełłą) oraz unii obu państw. Mimo zwycięstwa w bitwie pod Grunwaldem (1410) potęga krzyżacka nie została złamana. Po wojnie trzynastoletniej prowadzonej przez Kazimierza Jagiellończyka do Polski powróciła znaczna część zagarniętych przez Krzyżaków ziem. W 1572 r. wygasła panująca dynastia Jagiellonów i Polska stała się państwem elekcyjnym. Przez większą część XVII w. Polska prowadziła wojny z Rosją, Szwecją (m.in. tzw. potop szwedzki w latach 1655-1657), Turcją, które spowodowały, przy słabej pozycji urzędu królewskiego, znaczne obniżenie pozycji Polski. Postępująca niewydolność państwa polskiego w XVIII w. była przyczyną trzech kolejnych rozbiorów w latach 1772, 1793, 1795. Reforma państwa związana z uchwaleniem nowoczesnej konstytucji 3 Maja 1791 r. nie uchroniła Polski przed utratą państwowości. W 1807 r. powstało zgodnie z decyzją Napoleona (po którego stronie walczyło ponad 100 tys. Polaków), Księstwo Warszawskie. Po kongresie Wiedeńskim (1815) zostało powołane do życia okrojone Królestwo Polskie związane z Rosją, zachodnie tereny polskie podlegały Prusom jako autonomiczne Wielkie Księstwo Poznańskie, zaś Kraków tworzył zależną od trzech zaborców tzw. Rzeczpospolitą Krakowską. W ciągu XIX w. w różnych częściach Polski wybuchały powstania o charakterze najczęściej narodowowyzwoleńczym (m.in. powstanie listopadowe (1830-1831) i styczniowe (1863-1864). Po I wojnie światowej w sytuacji osłabienia pozycji zaborców proklamowana została (w 1918 r.) niepodległość Polski i rozpoczęło się jednoczenie ziem polskich podzielonych przez 123 lata zaborów. Proces formowania się granic Polski został zakończony po zwycięstwie nad Rosją Radziecką, powstaniach śląskich i podpisaniu w 1922 r. Traktatu Ryskiego regulującego sprawę granic wschodnich. W 1926 r. w obliczu niewydolności parlamentu i kolejnych rządów doszło do przewrotu majowego kierowanego przez Marszałka J. Piłsudskiego i wprowadzenia rządów sanacyjnych. 1 września 1939 r. Polska została zaatakowana przez hitlerowskie Niemcy, a 17 września przez ZSRR. Wojna obronna trwała do 5 października 1939 r. W latach 1939-1945 na zachodzie istniał polski rząd emigracyjny, a w kraju funkcjonowało Państwo Podziemne i prowadzona była szeroka działalność organizacji podziemnych. W 1944 r. komuniści skupieni wokół PKWN rozpoczęli tworzeni polskiej administracji na stopniowo wyzwalanych terenach wschodnich, a w 1945 r. utworzyli rząd w którego składzie znaleźli się początkowo także politycy związani z emigracją. Wyniki referendum w 1946 r. i wyborów do sejmu w 1947 r. zostały sfałszowane, zaś wobec przeciwników politycznych rząd komunistyczny stosował politykę terroru i zastraszania. W 1948 r. po zjednoczeniu sprawujących władzę partii powstała Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. Pewnemu złagodzeniu rządy komunistyczne uległy po 1956 r. W latach 1956, 1968, 1970, 1976 i 1980-1981 miały miejsce protesty społeczne o charakterze politycznym i socjalnym. W 1980 r. został utworzony pierwszy w bloku wschodnim niezależny związek zawodowy "Solidarność". W latach 1981-1983 obowiązywał wprowadzony przez władze komunistyczne stan wojenny, podczas którego zdelegalizowało niezależne organizacje. Poważny kryzys gospodarki w latach 80-tych skłonił przywódców PZPR do rokowań z opozycją ("Okrągły Stół" w 1989 r.) i do częściowo wolnych wyborów, po których powstał pierwszy niekomunistyczny rząd po wojnie, kierowany przez Tadeusza Mazowieckiego.


GOSPODARKA

  • Produkt krajowy PKB: 161 mld USD
  • Produkt krajowy na 1 mieszk.: 4 200 USD
  • Przyrost PKB: 5,6%
  • Eksport: 24 mld USD
  • Import: 37 mld USD
  • Inflacja: 8,6%
  • Bezrobocie: 18%
  • Największe przedsiębiorstwa: Polskie Sieci Energetyczne, Petrochemia Płock, PKP, Telekomunikacja Polska, CPN, PZU, Fiat Auto Poland, PGNiG, Makro Cash & Carry, Daewoo-FSO, KGHM Polska Miedź, Huta Katowice, Rafineria Gdańska, Poczta Polska, Nadwiślańska Spółka Węglowa, Huta Sendzimira, Węglokoks, Ruch, Stalexport, PHZ Bartimex, Elektrim.

TURYSTYKA

Turystyka zagraniczna rozwinęła się na poważną skalę w II połowie lat 70-tych. Obecnie Polska należy do najczęściej odwiedzanych przez cudzoziemców krajów świata. Liczba przyjazdów ustaliła się pod koniec lat 90-tych na poziomie 80-90 milionów osób, z których 20-25% deklaruje turystyczny cel przyjazdu. Dało to Polsce 8 miejsce w rankingu największych światowych potęg turystycznych (22 miejsce w 1987 r.). Wśród przyjezdnych dominują (ponad 50%) obywatele Niemiec, następnie Czech, Słowacji, Ukrainy, Rosji, Białorusi, Litwy, Austrii, Holandii, Francji, USA, Szwecji, Węgier, Wielkiej Brytanii, Rumunii, Włoch. Większość przyjazdów to krótkie (także jednodniowe) wypady do miejscowości przygranicznych po tańsze niż we własnym kraju produkty. Turyści przyjeżdżający do Polski odwiedzają głównie historyczne ośrodki miejskie: Warszawę, Kraków, Szczecin, Gdańsk, Wrocław, Poznań, Częstochowę. Na wybrzeże, Pomorze i Mazury przyjeżdża wielu turystów niemieckich i skandynawskich, w polskich górach wypoczywają głównie Niemcy, Holendrzy, Brytyjczycy i Francuzi.


KUCHNIA

Kuchnia polska przypomina w znacznym stopniu kuchnie sąsiednich krajów słowiańskich i bałtyckich. Spożywa się w niej duże ilości mięsa, ziemniaków, potraw mącznych, kapusty, śmietany. Najpowszechniej spożywane gatunki mięsa to wieprzowina, wołowina i drób. Sztandarowym daniem mięsnym jest smażony kotlet schabowy. Popularnym daniem są gołąbki: mielone mięso (ewentualnie z dodatkiem ryżu), owijane w liście kapusty. Kapusta jest obok mięsa, kiełbasy i grzybów, podstawowym składnikiem bigosu. Pierogi w kuchni polskiej mogą mieć farsz z mięsa, kapusty z grzybami, sera, owoców. Najpopularniejsze zupy tradycyjnej kuchni polskiej to: barszcz, kapuśniak, krupnik, żurek, rosół, zupa pomidorowa. Ciasta polskie wykazują pewien wpływ kuchni tureckiej (np. keks). Tradycyjnie wysokie spożycie mocnych trunków (zwłaszcza wódki) stopniowo obniża się, zaś wyraźnie wzrasta spożycie piwa. Herbata wciąż wygrywa z kawą, choć spożycie tej ostatniej wyraźnie wzrasta w ostatnich latach. Znaczną popularnością (zwłaszcza w dużych miastach) cieszą się potrawy obcych kuchni, przede wszystkim chińskiej, wietnamskiej, bliskowschodniej i włoskiej.


NIEZBĘDNE INFORMACJE

Banki w Polsce są otwarte najczęściej od 8.00 lub 9.00 do 16.00-18.00. Karty kredytowe honorowane są w stosunkowo niewielu sklepach i restauracjach. Sklepy spożywcze są otwarte najczęściej od 6.00 do 18.00 (w większych miastach istnieją także sklepy całodobowe). Sklepy przemysłowe są czynne zwykle od 10.00 do 18.00, domy towarowe dłużej. Muzea czynne są od wtorku do niedzieli, zwykle od 9.00 do 17.00. Wszechobecne niegdyś aparaty na żetony są prawie całkowicie wymienione na aparaty obsługujące karty magnetyczne. Język polski należy do grupy języków zachodniosłowiańskich. Wielu młodych Polaków zna choć trochę język angielski, wśród starszej generacji lepsza jest znajomość niemieckiego.


MIASTA
WARSZAWA

Stolica Polski, m. wojewódzkie (woj. mazow.), tworzy powiat warszawski, ponadto w mieście siedziba powiatu warszawskiego zachodniego, na Niz. Środkowomazowieckiej, nad Wisłą (w obrębie miasta 28 km środk. biegu rzeki); pow. 495 km2.   1569 tys. mieszk. (1998). Od IV 1994 miasto jest związkiem komunalnym; składa się z 11 gmin: Warszawa-Centrum (obejmuje teren zbliżony do przedwojennej stol.), Warszawa-Białołęka, Warszawa-Targówek, Warszawa-Rembertów, Warszawa-Wawer, Warszawa-Wilanów, Warszawa-Ursynów, Warszawa-Włochy, Warszawa-Ursus, Warszawa-Bemowo, Warszawa-Bielany. Każda z gmin (zgodnie z postanowieniem Rady Warszawy) może zostać podzielona na dzielnice   samodzielne organizmy funkcjonujące w obrębie gminy (o kompetencjach przez nią przekazanych); gmina Warszawa-Centrum dzieli się, wykorzystując częściowo dawny podział miasta, na 7 dzielnic: Śródmieście, Pragę Pn., Pragę Pd., Mokotów, Ochotę, Wolę, Żoliborz.

Warszawa jest wielkim ośr. życia polit., nauk., kult. i gosp.; tu mieszczą się siedziby władz państw.   sejmu i senatu, prezydenta, rządu, oraz partii polit., przedstawicielstw dyplomatycznych i handl. państw obcych, różnorodnych organizacji o zasięgu ogólnokrajowym; jest stol. metropolii warszawskiej Kościoła rzymskokatol., metropolii Pol. Autokefalicznego Kościoła Prawosł. oraz jego diecezji warsz.-bialskiej, siedzibą Synodu Kościoła Ewang.-Augsb. oraz seniora diecezji warszawskiej. Miasto jest gł. w Polsce ośr. finansowym; tu mają swoje centrale największe pol. banki, w tym Nar. Bank Pol. (NBP), towarzystwa ubezpieczeniowe, m.in. PZU, Warta; działa Centrum Finansowo-Bankowe, Warsz. Giełda Papierów Wartościowych. Miasto jest również rozwijającym się ośr. targowo-wystawienniczym, odbywają się (gł. w salach Pałacu Kultury i Nauki, na Torwarze i w nowym Centrum Wystawowym Mokotów) m.in. targi: Międzynar. Targi Książki, Eurobuild, Targi Spoż., Komputer Expo, turyst., Shop Expo; swoją siedzibę ma Przedsiębiorstwo Targów i Wystaw Zagr. POLEXPO.

Wisła dzieli obszar Warszawy na część lewobrzeżną, leżącą gł. na morenowej równinie denudacyjnej (wys. do 115 m) i prawobrzeżną, położoną w dolinie (wys. do 90 m). Najważniejszym rysem fizjonomii lewobrzeżnej Warszawy jest skarpa nadwiślańska, zw. skarpą warsz., stanowiąca krawędź równiny podciętej od wsch. przez Wisłę. Skarpa wznosi się nad dnem doliny 10 25 m, biegnąc w zmiennej odległości od koryta rzeki (od kilkudziesięciu metrów do kilku kilometrów). Szerokość koryta waha się od 1 km na pd. do 600 700 m na pn., w środk. części miasta (okolice mostu Śląsko-Dąbrowskiego) zwęża się do 350 m; koryto ograniczono wałami przeciwpowodziowymi (wały: moczydłowski, siekierkowski, żoliborski, bielański na l. brzegu oraz miedzeszyński, Wybrzeże Szczecińskie, Wybrzeże Helskie i wały żerański, tarchomiński na pr.). W dolinie Wisły występują niewielkie jeziora (pozostałości rozległych starorzeczy), m.in. Kamionkowskie, Gocławskie, Żabie, Sporne (na pr. brzegu), Powsinkowskie, Czerniakowskie (rezerwat), Staw Wilanowski (na l.). Oba brzegi rzeki łączy 8 mostów (w tym 2 kol. i niskowodny most Syreny).

Najstarszymi dzielnicami Warszawy, zał. w średniowieczu, są Stare Miasto i Nowe Miasto, położone na skarpie, tuż nad Wisłą. Na pd. i pd.-zach. od nich w XVI XVIII w. powstały dalsze osiedla. Ta część Warszawy jest bogata w zabytki hist., zrekonstruowane po II wojnie świat.; dawny charakter zachował najpełniej Trakt Królewski, biegnący od Zamku Królewskiego wzdłuż ulic: Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat i Al. Ujazdowskie w kierunku Wilanowa. Na pd.-zach. od dzielnic hist. powstało w XIX w. obecne śródmieście, pełniące dziś funkcje handl.-usługowe, kult. i mieszkaniowe; mieszczą się tu siedziby banków, instytucji państw. (m.in. ministerstwa), biura, teatry, muzea; gł. arteriami komunik. tej części miasta są ul. Marszałkowska i Al. Jerozolimskie; tu znajduje się gł. pasażerski dworzec kol.   Dworzec Centralny. Na Pradze wzdłuż ul. Targowej wyrosło drugie, mniejsze centrum śródmiejskie. Wokół śródmieścia i na peryferiach miasta powstały duże dzielnice mieszkaniowe (ok. 260 osiedli); do wielkich zespołów mieszkaniowych należą: Ursynów-Natolin (ok. 100 tys. mieszk.), Bródno (100 tys.), Tarchomin, Sadyba, Stegny, Służew, Targówek, Lazurowa, Bemowo, Jelonki, Górczewska, Wawrzyszew, Chomiczówka, Gocław; zabudowa willowa skupia się gł. na obrzeżach miasta, m.in. w Aninie, Międzylesiu, Radości, Rembertowie, na Zaciszu, Grotach, w Ursusie, Włochach i Wilanowie; w obrębie Warszawy-Centrum dzielnice willowe występują na Saskiej Kępie, Mokotowie, Ochocie, Żoliborzu; mieszczą się tu siedziby ambasad, biura przedstawicielstw zagr. i nowo powstających firm prywatnych. Zakłady przem. skupiają się gł. na Woli, Żeraniu, Służewcu Przem., Targówku Przem., Okęciu, Kamionku, w Ursusie oraz w pn. części gminy Warszawa-Bielany (Huta Lucchini-Warszawa   dawniej Huta Warszawa). Miasto odznacza się stosunkowo luźną zabudową; obecnie intensywnie są zabudowywane wolne przestrzenie w śródmieściu; powstają biurowce, hotele. Dużą powierzchnię zajmują tereny zielone. Spośród dawnych parków i ogrodów najbardziej są znane: Łazienkowski, Ujazdowski, Praski, Skaryszewski im. I.J. Paderewskiego, Park im. Marszałka Piłsudskiego (Pole Mokotowskie), Park Żeromskiego, Ogród Saski, Ogród Bot. Uniw. Warsz. (zał. 1818), Ogród Zool. (zał. 1928). Po 1945 powstały nowe rozległe parki, m.in. Park Marszałka E. Rydza-Śmigłego (do 1992 Centr. Park Kultury), Podzamcze, Park przy Cytadeli i zespoły parkowo-rekreacyjne na Moczydle, Szczęśliwicach, Kępie Potockiej i w Powsinie. W granicach miasta znajdują się również tereny leśne, do największych należą: Las Bielański (rezerwat), Park Młociński, Las Kabacki (Rezerwat im. S. Starzyńskiego), lasy wawerskie (fragment Mazowieckiego Parku Krajobrazowego z Rezerwatem im. Króla Jana Sobieskiego), Park Leśny Bemowo, Lasek na Kole. Znaczną część terenów zielonych stanowią ogródki działkowe (1200 ha), leżące niekiedy w centr. części miasta, oraz tereny roln. położone gł. na krańcach Warszawy (przeważająca część gminy Warszawa-Wilanów, pn.-wsch. część gminy Warszawa-Białołęka, zach. skraj gmin Warszawa-Wawer i Warszawa-Bemowo).

 

Reklama | O Nas | Mapa Strony | Friko.pl
Copyright © 2000-2010 DT.
Wszystkie prawa zastrzeżone!
Wyszukiwarka ofert agroturystycznych i noclegowych Agro4You.pl
Kontakt Informacje o stronie Dodaj do ulubionych Szukaj