WĘGRY

wstecz



 

PAŃSTWO ŚRÓDLĄDOWE W EUROPIE ŚRODKOWEJ

Węgry, Magyarország, Republika Węgierska, Magyar Köztársaság
Stolica: Budapeszt (Budapest)
Powierzchnia: 93 030 tys. km2
Ludność:  10 044 tys. (2003)
Gęstość zaludnienia: 108 osób/km2
Ustrój: republika
Bezrobocie: %
Długość autostrad: km
Podział administracyjny: 19 komitatów i 1 miasto wydzielone
Język urzędowy: węgierski
Jednostka monetarna: 1 forint = 100 fillerów
Grupy etniczno - rasowe: Węgrzy (91%), Romowie (4%), Niemcy (3%), pozostali (2% gł. Chorwaci, Rumuni)
Religie: katolicy (68%), kalwiniści (20%), luteranie (5%), protestanci (1%), pozostali (6%)
Przyrost naturalny: -0,3%o
Przeciętna dł. życia:  mężczyźni 67 lat, kobiety 76 lat (2002)
Gł. miasta (liczba mieszk. w tys.): Budapeszt (1 861), Debreczyn (207), Miszkolc (176), Segedyn (161), Pecz (160)
Ludność miejska: 65,6%
Struktura użytkowania ziemi: grunty orne 51%, plantacje 3%, użytki zielone 13%, lasy 19%, pozostałe 14%
Struktura zatrudnienia: rolnictwo 7%, przemysł 33%, usługi 60%
PNB na 1 mieszk.:  4 510 USD
Zadłużenie: 24 373 mln USD
Święto narodowe:


Węgry przez znaczną część swej historii były silnym i rozległym państwem, skupiającym pod swoją władzą inne narody (Słowaków, Rumunów, Chorwatów). Później kraj legł pod naporem Imperium Osmańskiego i zniknął z mapy Europy, by z czasem odrodzić się jako część monarchii Habsburgów. Podobnie jak Polska, współczesne Węgry próbują, po doświadczeniach epoki komunizmu, odnaleźć swoje miejsce w rodzinie krajów Zachodu. Kolejne rządy podtrzymują kurs na gospodarkę rynkową, stosunki w państwie są demokratyzowane (kraj ten ma najbardziej liberalną w Europie ustawę o mniejszościach narodowych), a same Węgry są najchętniej widzianym przez państwa Unii Europejskiej przyszłym członkiem tej organizacji.


HISTORIA

W starożytności ziemie węgierskie zamieszkiwali kolejno Ilirowie, Trakowie, Celtowie. Na początku nowej ery kraj znalazł się w granicach posiadłości rzymskich. W okresie wędrówki ludów przez Węgry przetaczali się Hunowie, Ostrogoci, Gepidowie, Longobardowie, Słowianie, Awarowie. Pod koniec IX w. część państwa znalazła się w granicach Wielkich Moraw, zaś w X w. ziemie węgierskie zostały zajęte przez Madziarów (Węgrów). Pod koniec X w. drobne państewka madziarskie zaczęły się jednoczyć pod wodzą rodu Arpadów. Pod koniec X w. Węgrzy przyjęli chrześcijaństwo. W 1001 r. władca kraju - Stefan Wielki koronował się na króla Węgier. W XI-XII w. znacznie poszerzono granice Węgier, włączając Siedmiogród, Chorwacje oraz Dalmację. Pomyślny rozwój kraju powstrzymały najazdy tatarskie w XIII w. W XIV w. władcy nowej dynastii - Andegawenowie francuscy (szczególnie Ludwik Wielki, król Węgier i Polski) doprowadzają do rozszerzenia wpływów węgierskich na Serbię, Bośnię i Wołoszczyznę. W I połowie XV w. kraj zmagał się z rosnącym zagrożeniem tureckim (klęska króla Polski i Węgier - Władysława Warneńczyka w bitwie pod Warna w 1444 r.), lecz w II połowie tego stulecia nastąpiło odbudowanie potęgi Węgier (zwłaszcza pod rządami Macieja Korwina). W 1526 r. Węgrzy ponieśli ostateczną klęskę w bitwie pod Mohaczem w zmaganiach z Turkami. Kraj utracił niezależność i został podzielony między Turcję i Austrię, powstaje też księstwo Siedmiogród zależne od Turcji. Pod koniec XVII w. (klęska Turcji w walkach ze Świętą Ligą) całe Węgry zostają włączone do Austrii. W latach 1703-1711 miało miejsce zakończone niepowodzeniem powstanie przeciwko władzy austriackiej, kierowane przez siedmiogrodzkiego księcia Ferenca Rákóczego. W latach 1848-1849 miały miejsce rewolucyjne wystąpienia narodowowyzwoleńcze w czasie Wiosny Ludów. W 1867 r. (po klęsce Austrii w wojnie z Prusami) utworzono Austro-Węgry. Po zakończeniu I wojny światowej z której monarchia Habsburgów wyszła przegrana, powstała Republika Węgierska. na podstawie układu z Trianon w 1920 r. terytorium Węgier zostało okrojone do rdzennie węgierskich ziem. W okresie międzywojennym kraj znajdował się pod rządami dyktatora Miklosa Horthy'ego. jako sprzymierzeniec hitlerowskich Niemiec, Węgry zajęły w latach 1938-1940 południową Słowację, Ukrainę Zakarpacką (wcześniej należącą do Czechosłowacji), część Siedmiogrodu. W 1941 r. Węgry brały udział w wojnie światowej (walcząc m.in. na froncie wschodnim). W 1944 r. kraj został zajęty przez Niemców, wypartych przez Armię Czerwoną w 1945 r. W 1946 r. powstała zależna od ZSRR Węgierska Republika Ludowa. W 1956 r. w kraju wybuchła krwawo stłumiona rewolucja przeciwko stalinowskim rządom. W 1989 r. kraj odzyskał pełna niezależność.


GOSPODARKA

  • Produkt krajowy PKB: 52 mld USD
  • Produkt krajowy na 1 mieszk.: 5 100 USD
  • Przyrost PKB: 4,5%
  • Eksport: 3 mld USD
  • Import: 4,5 mld USD
  • Inflacja: 13,7%
  • Bezrobocie: 11%
  • Najważniejsze przedsiębiorstwa: Mol, IBM Storage Products, Matáv, MVM Magyar Villámos Müvek, Dunaferr Group, Audi Hungária, Panrusgasz Magyar-Orosz Gazupari, MÁV, Metro Holding, IRB Video, TVK.

TURYSTYKA

Węgry od wielu lat należą do chętniej odwiedzanych państw Europy środkowej. Węgry odwiedza obecnie około 25 milionów turystów, najwięcej z Niemiec, Austrii, Czech, Słowacji, Rosji, Polski, Włoch, Rumunii. Budapeszt, do którego przybywa ponad połowa turystów cieszy się sławą miasta porównywanego do Wiednia, gdzie mimo niezbyt wielu zabytków zachowała się atmosfera spokojnej stabilizacji czasów Franciszka Józefa. Około jednej trzeciej turystów zagranicznych wybiera urlop nad "węgierskim morzem" - jeziorem Balaton, gdzie jest, poza stolicą, najlepiej rozwinięta i najnowocześniejsza baza turystyczna. Turyści odwiedzają również malownicze zakole Dunaju (na północ od Budapesztu) w którym leżą m.in. Esztergom z największym w kraju kościołem i Viségrad z ruinami zamku - siedziby królów Węgier w średniowieczu, historyczne ośrodki (Pecz, Debreczyn, Győr, Szeged, Miszkolc, Eger, Kecskemet) oraz uzdrowiska (np. Hajdúszoboszlo).


KUCHNIA

Kuchnia węgierska należy do bardziej znanych i charakterystycznych w Europie. Spożywa się w niej dużo pomidorów i papryki. Popularnym daniem jest gulasz (gylyásleves) - bulion wołowy zaprawiony papryką. Borjúpaprikás to danie z cielęciny z papryką, do którego podaje się najczęściej drobne kluski ziemniaczane. Pörkölt jest potrawą z duszonej wieprzowiny lub wołowiny z dodatkiem papryki. Töltött káposzta to odpowiednik polskich gołąbków. Ránojt sajt to zasmażany ser. Popularnym deserem jest somlói galuska - ciastko biszkoptowe z czekoladą i orzechami. Węgrzy piją dużo kawy (z ekspresu i "po turecku"), herbata spożywana jest tam mniej chętnie i zwykle nie najsmaczniejsza. Węgrzy piją dużo wina - najsłynniejsze z lokalnych gatunków to białe tokaje oraz bycza krew z Eger (Egri Bikavér). Popularną wódką jest owocowa pálinka (najczęściej brzoskwiniowa lub śliwkowa). Najpopularniejszym piwem węgierskim jest dreher.


NIEZBEDNE INFORMACJE

Ambasada Republiki Węgierskiej, 00-559 Warszawa, ul. Fryderyka Chopina 2, tel.: 628-44-51 do 55, faks: 621-85-61, e-mail: magyar@optimus.waw.pl
 
Ambasada Polska na Węgrzech: Budapeszt, Városligeti fasor 16.

Do Budapesztu dotrzeć można samolotem, pociągiem (z Warszawy i Krakowa) i autobusem (najłatwiej również z tych dwóch miast). Na Węgrzech najlepiej jest korzystać z komunikacji kolejowej i autobusowej. Pociągi węgierskie są zwykle bardzo powolne (należy więc wybierać wyłącznie pośpieszne - gyorsvonat). Istnieje przy tym możliwość korzystania z licznych zniżek. Komunikacja autobusowa jest dobrze rozwinięta (do wielu miast nie można dojechać pociągiem), lecz autobusy są często zatłoczone. Sklepy na Węgrzech pracują od 9.00 do 17.00 (spożywcze 7.00 do 19.00), banki obsługują klientów najczęściej od 8.00 do 15.00. Rozmowy międzynarodowe najlepiej jest prowadzić z czerwonych lub niebieskich z wyświetlaczem aparatów telefonicznych. Większość aparatów działa już na karty telefoniczne. Numer kierunkowy kraju: 36.

Język węgierski należy (podobnie jak m.in. fiński i estoński) do grupy języków ugro-fińskich.


PODSTAWOWE ZWROTY JĘZYKA WĘGIERSKIEGO

  • Dzień dobry - Jó napot kívánok (jo: nápot ki:wa:nok)
  • Do widzenia - Viszontlátásra (wisontla:ta:szra)
  • Proszę - Kérem (kyjrem)
  • Dziękuję - Kösönöm (kösönöm)
  • Przepraszam - Bocsánat (bocza:nat)
  • Ile to kosztuje? - Mennyibe kerül? (meńńibe kerül)
  • Gdzie jest...? - Hol van...? (hol wan)
  • Tak - Igen (igen)
  • Nie - Nem (nem)
  • Nie rozumiem - Nem értem nem yjrtem)

MIASTA
BUDAPESZT (BUDAPEST)

Największe miasto i stolica Węgier (1885 tys. mieszk.), w której mieszka co piąty obywatel kraju; bezsprzecznie największy ośrodek przemysłowy, kulturalny, naukowy i turystyczny Węgier, port rzeczny nad Dunajem, uzdrowisko (istnieją tu 123 źródła, dające 70 milionów litrów wody mineralnej dziennie). W IV w. p.n.e. na terenie miasta istniała celtycka osada Ak Ink, w okresie rzymskim założony był obóz oraz miasto Aquincum. Miasto to było od około 200 r. stolicą prowincji Panonia Inferior. Po upadku w okresie wędrówki ludów, na terenie dzisiejszego miasta powstały miasta Buda na prawym brzegu Dunaju i Peszt na lewym brzegu. Po najeździe tatarskim w XIII w. i zburzeniu Budy, miasto odbudowano w nowym miejscu, a dawna Buda została nazwana Obudą. W XIV w. Buda stała się faktyczną stolicą kraju, wyrastając w XV w. (szczególnie w czasach króla Macieja Korwina) jedną z europejskich metropolii i centrów kultury (Buda była jednym z pierwszych miejsc poza Włochami, gdzie przyjęła się architektura renesansowa). W 1526 r. miasto zostało opanowane przez Turków, a w 1541 r. stało się stolicą prowincji tureckiej. W 1686 r. miasto zostało zniszczone podczas oblężenia prowadzonego przez siły Świętej Ligi i przyłączone do monarchii habsburskiej (stolicą okrojonych Węgier było wówczas Pozsony, dzisiejsza Bratysława). W XVIII w. nastąpił znaczny rozwój Budy i zaczęły tu zbierać się sejmy węgierskie. W XIX w. nastąpił bardzo szybki rozwój miasta (zwłaszcza Pesztu). W 1872 r. Buda, Obuda i Peszt zjednoczyły się w jeden organizm miejski - Budapeszt, stając się jednocześnie jednym z największych miast Austro-Węgier. W 1896 r. w mieście uruchomiono pierwsze, po londyńskim, metro w Europie. W latach 1848-1849 i 1918-1919 miastem wstrząsały wydarzenia rewolucyjne. W 1918 r. Budapeszt stał się stolicą niepodległych, choć bardzo okrojonych Węgier. W czasie II wojny światowej miasto uniknęło poważniejszych zniszczeń. W 1956 r. Budapeszt był świadkiem wydarzeń rewolucyjnych, skierowanych przeciwko rządom stalinowskim. Zamek królewski w Budzie zbudowany został w XIII w., lecz później był wielokrotnie przebudowywany i odbudowywany (np. po zniszczeniach w 1945 r.). Obecnie w zamku mieści się kilka muzeów. Neogotycki kościół św. Macieja z wysoką, smukłą wieżą pochodzący z XIII-XV w. był miejscem koronacji królów Węgier. W czasach tureckich kościół służył jako meczet. Na górującym nad miastem Wzgórzu Gellérta znajduje się Pomnik Wyzwolenia, upamiętniający wydarzenia z 1945 r. Peszt ze swą solidną XIX-wieczną zabudową przypomina nieco Wiedeń. Pięknym przykładem neogotyckiej architektury jest budynek Parlamentu zbudowany w latach 1884-1904. W XIX-wiecznej bazylice św. Stefana przechowywane są relikwie narodowego patrona Węgier - św. Stefana. Wielka Synagoga jest największym tego typu obiektem w Europie. Zabudowa Hősök tere (Placu Bohaterów) z 1896 r. jest hołdem złożonym bohaterom narodowym ostatniego 1000 lat. Na placu znajduje się Muzeum Sztuk Pięknych (Szepművészeti Múzeum) z bogatą kolekcją malarstwa europejskiego (zwłaszcza hiszpańskiego m.in. prace El Greca i Velasqueza). W Obudzie znajdują się ruiny rzymskie m.in. dwa amfiteatry. Pamiątką czasów tureckich są łaźnie i mauzoleum Gül Baba z XVI w. Urody miastu przydają mosty rozwieszone nad Dunajem. Najsłynniejsze z nich to: Most Łańcuchowy, Elżbiety (ku czci ukochanej przez Węgrów żony cesarza Franciszka Józefa) i Małgorzaty, wiodący na Wyspę Małgorzaty - miejsce wypoczynku mieszkańców miasta.


    SEGEDYN (SZEGED)

Największe miasto południa Węgier (175 tys. mieszk.), położone nad Cisą, w pobliżu jugosłowiańskiej i rumuńskiej granicy; ośrodek przemysłowy, kulturalny, akademicki, port rzeczny. Miasto wzmiankowane było po raz pierwszy w 1138 r. prawa miejskie uzyskało w 1498 r. W 1879 r. Segedyn został całkowicie zniszczony przez katastrofalną powódź. Następnie miasto zostało starannie odbudowane, a w zasadzie na nowo zbudowane, dzięki zbieranym w całej Europie składkom. Najwyższym obiektem w mieście jest ceglany kościół wotywny z dwiema 91-metrowymi wieżami. Nieopodal wznosi się wieża św. Dymitra z XII w. Naprzeciwko kościoła wotywnego znajduje się XVIII-wieczna, pełna pięknych ikon serbska cerkiew ortodoksyjna. Wielka Synagoga z 1903 r. należy do najpiękniejszych świątyń żydowskich na Węgrzech. W Muzeum Ferenca Mory oglądać można interesującą kolekcję XVIII-wiecznej węgierskiej sztuki ludowej.

 

Reklama | O Nas | Mapa Strony | Friko.pl
Copyright © 2000-2010 DT.
Wszystkie prawa zastrzeżone!
Wyszukiwarka ofert agroturystycznych i noclegowych Agro4You.pl
Kontakt Informacje o stronie Dodaj do ulubionych Szukaj